|
•
Мәдениет орта мектебі
Дайындаған:
тарих пәнінің мұғалімі Елемесов С.Т.
•Сабақтың тақырыбы.
•Қазақ халқының қалыптасуы.
•Мақсаты.
•Қазақ халқы қалыптасуының ежелгі және орта ғасырлардағы тарихи кезеңдері жөнінде оқушыларға толық түсінік беріп, ерекшеліктеріне тоқталу.
•Қазақтардың хандық болып қалыптасуында этносаяси қауымдастықтың рөлін көрсетіп, түркі тілдес ұлттардың қалыптасу кезеңдері жөнінде оқушыларға тиянақты білім беру.
•Қазақ халқын құрметтеп,пір тұтып сыйлауға тәрбиелеу.
•Жоспар.
* Қазақ халқының қалыптасуы.
* “Қазақ” сөзінің шығуы.
•“Алаш”атауының мағынасы туралы.
•Жүздердің пайда болуы.
•Қорытынды.
•Қазақ халқының қалыптасуы.
•*Қазақ халқының қалыптасу үрдісі б.з.б ІІ-І мың жылдықтан басталады.
* XIII-XIV ғ Ақ орда, Моғолстан,Әбілқайыр хандығы, Ноғай ордасының
құрылуы мен нығаюы қазақ тайпаларының бірігуіне әкелді.
* XV қазақ хандығының құрылуы қазақ халқының қалыптасуын тездетті.
* Қазақ халқының қалыптасуы XIV-XV ғ .ғ аяқталды.
* Тілі-түрік тілі.
* Нәсілі- монғолоидтықтың оңтүстік сібір тобы.
•Болжам жаса.
•Ұлы жүз-”Қазақ “атауының мағынасы.
•Орта жүз-”Алаш” атауының мағынасы.
•Кіші жүз-”Жүз” атауының мағынасы.
•“Қазақ ”сөзінің шығуы туралы ғалымдардың пікірі.
•“Өз мемлекетінен,тайпа, руынан бөлініп жеке өмір сүруші адам” (В.В. Бартольд)
•А.А. Самойлович, Ш. Құдайбердіұлы “Қазақ” сөзінің мағынасы өз алдына ел болып,еркін жүрген халық деді.
•
•Ш.Ш.Уалиханов “Қазақ” өте қадірлі сөз, күшті, мықты, шабытты дегенді білдіреді.
•М.Х. Дулати Жәнібек пен Керей өздерінің еркіндіктері үшін күресіп,жеке ел болуға талпынған кезде қазақ деген ат танылған дейді.
•“Қас-сақ, нағыз сақ деген атаудан қазақ шыққан”. (М. Ақынжанов).
•“Еркіндік аңсаушы, батыл” ( XII-XV ғ.ғ деректер)
•
•Н.Я.Мармен чех ғалымы Б.Грозныйдың пайымдауы бойынша “Қазақ”атауының төркіні “Қасақ”, “Көсек” сөздерінен шыққан.Бұл пікірді академик Ә.Марғұлан, тарихшы М.Ақынжановпен жазушы С.Мұқанов,тағы басқа орыс ғалымдары қолдады.
•
•А.Бернштам “Қазақ” сөзін каспи мен сақ тайпасының бірігуімен пайда болған деп тұжырымдады.
•Дүние жүзіндегі қазақтар.
15 млн.
Қазақстан.
•II топ.
Орта жүз-”Алаш” атауының мағынасы.
•АлашЕртедегі түркі тайпаларының ең алғашқы қауым болып біріккен одағы.
XVII-XVIII ғ.ғ ортасында барлық үш жүздің құрамына 112 рулық –тайпалық бөліністер енген. Халық саны шамамен 2-3 млн адам болған.
•
•Құрбанғали Халидің ел ішінде сақталған мына бір өлең шумағы.
Алаш,Алаш болғанда,
Алаша хан болғанда,
Қазақ, қалмақ, ноғайлар,
Бәрі сонда бір болған...
•III топ.
“Жүз” атауының шығуы.
• Жүздер
Қадыр.
•Жүздердің алып жатқан
аумағы мен ру - тайпалары.
•“Жүз “сөзі туралы ғалымдардың пікірі.
•
•Үш жүздің билері.
•Сабақтың қорытындысы.1.”Қазақ” сөзінің орта ғасырлардағы мағынасы қалай аталды?
2. Бүгінгі күннің өзінде халқымыз өз ішінде кімнің ұрпағымыз деп атайды?
3. Кейбір зерттеушілер “Жүз” сөзін арабтың қандай сөздерімен байланыстырады?
4. Орта жүз руларын ата.
5. Ұлы жүз руларын ата.
6. Шоқан Уәлиханов “Қазақ” сөзінің шығуы туралы не деді?
•Сәйкестендіру тест
Халқымыздың тарихын үйренейік
Жамандықтан оқушылар жиренейік.
Озған ел тарихын тасқа жазар,
Тозған ел тарихын жаспен жазар.
•
|
